Skandalozni i zakonski neodrživi primjer opstanka šefa SPO-a Predraga Šukovića

Fenomen zarobljene države, institucionalna simbioza i paradoksi policijskog vetinga u Crnoj Gori

PIŠE: Slobo BABOVIĆ

Pravni formalizam naspram sociologije moći

​Savremena teorija o „zarobljenoj državi“ (state capture) ukazuje na to da formalno-pravni uslovi i pozitivne bezbjednosne procjene unutar hibridnih režima često ne služe kao garant (navodnog) profesionalnog integriteta, već kao puki instrument legitimizacije jedne od brojnih sistemskih anomalija. Kada posmatramo tranziciju bezbjednosnog sektora u Crnoj Gori, a posebno paradigmu Specijalnog policijskog odjeljenja (SPO) i njegovog rukovodioca- suočavamo se sa fundamentalnim konfliktom između pravnog formalizma (uredne bezbjednosne dozvole) i kriminološke stvarnosti (istorijski kontinuitet učešća u sistemskoj represiji i održavanja bezbjednosno subverzivnih veza).

​Ovaj elaborat dekonstruiše mehanizme u kojima pojedinci opterećeni teškom hipotekom prošlosti postaju „avangarda“ borbe protiv organizovanog kriminala, te analizira tu poziciju kroz prizmu uporednih antimafijaških sistema.

​I. Istorijski kontinuitet institucionalnog nasilja:

Od Sedme uprave do sistemske torture.

​U teoriji tranzicione pravde, nemogućnost sprovođenja korjenite lustracije u bezbjednosnom sektoru označava se kao glavna prepreka demokratizaciji. Primjer formiranja i djelovanja zloglasne Sedme uprave Državne bezbjednosti tokom devedesetih godina predstavlja istorijski nukleus u kojem su se stopile (brutalne i nezakonite) policijske metode sa metodologijom organizovanog kriminala.

​Kao neposredni svjedok i insajder iz Centra bezbjednosti Podgorica, ja lično mogu da svjedočim o postojanju sistemske, svakodnevne torture nad neosnovano privedenim licima, ciljano zadržavanim u policijskom pritvoru (“Betonjerci”) do tri dana .

Iz ugla političke nauke i kriminologije, tortura u ovakvim sistemima nije incident ili devijacija pojedinca; ona je strukturalni alat za obuku i trening kandidata ‘vidjenih’ za članstvo u raznim ‘zlikovačkim postrojbama” UDBE; radi postizanja discipline i poslušnosti (širenjem straha) medju širom populacijom, kao i samog održavanja hibridnog režima.

​Kada kadrovi koji su prošli obuku za rad u takvim strukturama i sprovodili sistemsko nasilje, u budućnosti prežive sve političke smjene i dospiju na vrh piramide represivnog aparata, sistem šalje poruku o (nekakvom neobjašnjivom) kontinuitetu.

Odsustvo samih procesa i pravosnažnih sudskih presuda za (javno poznatu) torturu u ovom kontekstu nije dokaz nečije nevinosti – već dokaz apsolutne zarobljenosti pravosuđa, koje je decenijama davalo svoj doprinos ovoj praksi i štitilo izvršioce.

​II. Dekonstrukcija MUP-ovog narativa o „čišćenju sopstvenih redova“ (pod spoljnim pritiskom)

​U javnom prostoru Crne Gore plasira se teza da šefa SPO-a opravdavaju ‘rezultati’ i legitimišu ga neke činjenice, kao – da je procesuirao sopstvene kumove (poput Mila Božovića i Radovana Perovića). Međutim, sa stanovišta geopolitičke i bezbjednosne analize, ovaj argument je duboko manjkav i neodrživ iz dva ključna razloga:

​Spoljna prinuda kao primarni pokretač

Procesuiranje visokoprofilisanih članova mafijaške mreže nije rezultat nekakve unutrašnje katarze ili autonomne volje domaćih institucija, već direktna i ultimativna prinuda međunarodnih partnera (prvenstveno obavještajnih agencija SAD-a i EU, kroz dostavljanje SKY ECC komunikacije). Domaći akteri su stavljeni pred svršen čin: ili će procesuirati lica identifikovana u transkriptima, ili će sami postati meta međunarodne izolacije

​Taktičko žrtvovanje figura (‘pješakova rokada’):

U kriminologiji je poznat fenomen gdje klanovi ili kompromitovani djelovi bezbjednosnog aparata žrtvuju određene karike unutar mreže kako bi očuvali sopstvene ključne pozicije i simulirali saradnju sa međunarodnim faktorom. Hapšenje kuma pod pritiskom nije dokaz profesionalnog integriteta, već akt pukog sopstvenog institucionalnog preživljavanja (još ovo malo, do penzije).

​III. Optika italijanskog antimafijaškog tužioca:

Koncept „Eksternog saizvršilaštva“ (Concorso Esterno)

​Da je crnogorski bezbjednosni aparat postavljen na temeljima italijanskog antimafijaškog zakonodavstva, pozicija šefa SPO-a bi bila predmet rigorozne krivične, a ne samo administrativne istrage.

​Italijanska sudska praksa (razvijena kroz rad tužilaca Falkonea i Borselina) prepoznaje institut Concorso esterno in associazione mafiosa (spoljno saizvršilaštvo u mafijaškom udruživanju). Prema ovom konceptu:

​Ne morate biti formalni član kriminalne organizacije da biste bili osuđeni.

​Dovoljno je da svojim javnim funkcijama, savjetima, informacijama ili privatnim vezama (kumstvima) doprinosite opstanku, jačanju ili zaštiti kriminalne mreže

​Slučaj tzv. „Plave sveske“, u kojoj šef SPO-a savjetuje i dostavlja insajderske informacije iz policije licu koje je u tom trenutku visokopozicionirani političar, a kasnije procesuirani član kriminalne grupe, u Italiji bi se tretirao kao školski primjer eksternog saizvršilaštva Italijanski tužilac bi postavio pitanje: Da li je ovakvo postupanje oslabilo ili ojačalo kapacitet države u borbi protiv kartela? Odgovor je očigledan. Osoba sa takvim teretom ne bi mogla da priđe antimafijaškim strukturama, a kamoli da njima rukovodi!?

 

​IV. Optika američkog RICO tužioca:

Sindikat kriminala i kompromitovani svjedoci

​Američki savezni zakon RICO (Racketeer Influenced and Corrupt Organizations Act) dizajniran je upravo za borbu protiv kriminalnih sindikata koji operišu kroz legitimne institucije, uključujući i korumpirane djelove policije.

​Iz pozicije američkog saveznog tužioca vrlo bi bila znakovita BROJNA MAFIJAŠKA KUMSTVA, od kojih su ključna vezana za procesuirane vođe ili članove kriminalnih organizacija- pa bi se posmatrala kao dio ‘enterprise-a’ (kriminalnog poduhvata).

Šema povezanosti bi jasno ukazivala na postojanje stalnog kanala komunikacije između vrha policije i organizovanog kriminala.

​Problem kredibiliteta pred porotom:

Američki tužilac nikada ne bi postavio na čelo elitne udarne grupe osobu koja iza sebe ima dokumentovanu istoriju učešća u represivnim aparatima iz prošlosti (Sedma uprava) i dokaze o neformalnom savjetovanju osumnjičenih lica. Ovakav profil “istražitelja” (uključujući i sličnoprofilnog “pobratima” – Glavnog specijalnog tužioca ) bi u bilo kom sudskom postupku bio potpuno uništen od strane odbrane (procesuiranih lica), a čitav njihov rad (slučaj) bi pao zbog “kontaminacije kredibiliteta ključnog (tima) istražitelja”

​Zaključak:

Da li prepoznajemo licemjerje novog Zakona o unutrašnjim poslovima ?

​Novi zakon o unutrašnjim poslovima i tumačenje MUP-a – prema kojem policajac koji danas ima smetnje ne može ostati u službi jer zbog istih tih smetnji ne bi mogao ni zasnovati radni odnos – ogoljava puni kapacitet institucionalnog licemjerja (ili neznanja?) u Crnoj Gori.

​Dok se običnim policajcima i nižim službenicima prijeti brzim otkazima po automatizmu i bez prava na odbranu na osnovu pukih (iako opravdanih) operativnih indicija – dotle se na najvišim funkcijama bezbjednosnog aparata nalaze pojedinci čija kumstva, istorijat torture i direktni dokazi o odavanju podataka („Plava sveska“) prevazilaze svaku definiciju bezbjednosne smetnje

​To dokazuje teorijsku postavku da u hibridnim režimima veting i bezbjednosne provjere ne služe za suštinsko čišćenje sistema, već za selektivni odstrel i unutrašnje disciplinovanje, dok se ključni čuvari sistema, po nalogu spoljnih ili unutrašnjih centara moći, drže netaknutim, zaštićeni zidom pravnog formalizma. Reforma bezbjednosnog sektora u Crnoj Gori nije ni počela – ona samo pred našim očima šibicaski miješa raspoložive monete za medjupartijska (unutarmafijaška) potkusurivanja.

IZVOR: Inspektori SUP-a (FB)